‏سیوندی زبانان عزیز می تونن کتاب جدید منو از انتشارات سیوند واقع در روبروی باغ جهان نما تهیه کنند ضمن آنکه کتاب از سه شنبه در نمایشگاه بین المللی کتاب شیراز عرضه میشه‏
 
 
برای خرید پستی کتاب با شماره 09179157047 تماس بگیرید
 


تاريخ : یکشنبه شانزدهم آذر 1393 | 13:25 | نویسنده : مجتبی خرم سیوندی |

 

 

نگهداری و پاس داشت زبانها و گویش های ایرانی کاری بس مهم است که در جامعه کنونی اهمیت آن افزون گردیده است. زبانها و گویشهای مادری ما همچون نیاکان ما ارزشمندند و حتی از آن جهت که زبان مادری را می توان عمر جاودانی بخشید  گران بهاتر چرا که زبان مادری و کلا فرهنگ نیاکانمان ،هم مادران و پدران ما هستند و هم فرزندان و آیندگانمان که زنده ماند و یا نماندن آن دست خود ماست.

زبان مادری ریشه و اصل فرهنگ ها و آداب و رسوم آن مردم است و با نابودی زبان مادری فرهنگ و تمدن آن مردم نیز نابود می گردد و با حفظ زبان مادری فرهنگ و تمدن تا حد بسیار زیادی محفوظ می ماند.

زبان سیوندی گونه ای ایست از زبانهای ایرانی شاخه غربی شمالی آن که در سیوند فارس بکار میرود و حتی نزدیک ترین روستاها به آن در فاصله چند کیلومتری نه بدان سخن گفته و نه از آن چیزی می فهمند. این زبان از جهات مختلفی متمایز از دیگر زبانهای ایرانی بوده برتری دارد صرف سیوندی آمیزه ای از ترکیب و تحلیل بوده که هر یک ویا چند فعل از صرفی یکتا پیروی می کنند و این که قاعده و دستوری یکسان برای همه افعال محیا نمی باشد یک فعل در زمانهای مختلف دستوری تغییر شکل می دهد و حتی در برخی کنش ها صیغه ها نیز تغییر شکل می دهد  به زبان دیگر از یک فعل در زبان سیوندی گونه های مختلفی دیده می شود ماضی مضارع و آینده فعل و گاهی صیغه های فعل نیز با یکدیگر متفاوت می باشد مصدر حالت امری و دستوری نیز مجزا مشتق می گردد همچنین گونه متعدی ساز نیز در افعال لازم با فعل لازم آن متفاوت می باشد. دایره واژگانی زبان سیوندی نیز بسیار قوی است و واژه سازی در زبان سیوندی بسیار پرکار و این زبان در برابر واژگان بیگانه تا حد بسیاری مقاومت می نماید.

کتاب حاضر حاصل بیش از هشت سال تحقیق و پژوهش مستمر اینجانب و گردآوری واژگان سیوندی است در آوانگاری این کتاب حداکثر دقت منظور گردیده و مطمئنا با چندین بار تصحیح و تکرار آوانگاری کمترین خطا را داراست.

این اثر علاوه بر سیوندی زبانان می تواند اثری مهم و مفید برای دوستداران فرهنگ ایرانی بویژه محققین و گویشوران دیگر زبانهای ایرانی همچون کردی سورانی ،کردی کرمانجی، گورانی، تالشی، گیلکی، مازندرانی ، سمنانی و سنگسری ،بلوچی، لری ، بختیاری، لکی، فیلی، لاری و کمزاری، بشاگردی ، گویشهای استان فارس و گویشهای مرکزی ایران باشد.

امید آنکه توانسته باشیم قدمی هرچند کوچک در پیشبرد و پاسداشت ارزش های کهن ایران بزرگ برداشته باشیم

مجتبی خرم

مرداد 92



تاريخ : یکشنبه بیست و سوم آذر 1393 | 8:36 | نویسنده : مجتبی خرم سیوندی |

ču kene

چو کنه / ču kene یا به فارسی چوب خط، چوبی است که بوسیله علامتهای روی آن و یا ایجاد علامت بر روی آن در اقتصاد سیوند بکار می رفته است.در مواردی فروشنده یا پیشه ور، برای هر واحد وزن یا خدماتی که ارایه می کرد، علامتی مخصوص را بر روی چو کنه کنده کاری می کرد. در مواردی دیگر نیز علامتی بر روی چوب ایجاد نگردیده و چوب جهت اندازی گیری استفاده می گردید. در واقع چوکنه استفاده کمتر از پول را در نظام مالی فراهم می کرده است. چوکنه در موارد مختلف مورد استفاده قرار می گیرد که عبارتند از:

قصابی

فروش گوشت در سیوند در گذشته بوسیله چوکنه قصابی انجام می گرفت. چوکنه قصابی دو تکه چوب به بلندای 50-20 سانتی متر که معمولا  از چوب سفیدار استفاده می گردید. بدین گونه که یکی از دو چوب نزد قصاب و دیگری مشتری بوده است و مشتری هنگام خرید گوشت چوکنه را نیز با خود برده و قصاب بنا به میزان فروش گوشت علامتی را روی چوکنه ای که نزد خودش بوده و چوکنه ای که نزد مشتری بوده ایجاد نموده و یکجا با مشتری حساب می کرده است در واقع سنت چوکنه نسیه فروشی و چوکنه دفتر حساب فروشنده بوده است.

معمولا برای نیم وقه (200گرم) یک علامت / و برای یه وقه (400 گرم) یک علامت /\ برای روی دو تکه چوب بوسیله چاقو قصاب کنده کاری می گردیده است.

سلمانی

برای سلمانی و اصلاح سر و صورت هر کس در سیوند دارای چوکنه بوده ا چوکنه سلمانی نیز همانند چوکنه قصابی معمولا از جنس سفیدار و به بلندی 20 تا 30 سانتی متر بوده است که پس از هر بار سلمانی ، دلاک خطی با کارد مخصوصش بر روی چوکنه می انداخته است که در بسیاری از موارد تسویه حساب موقع برداشت محصول و یا پایان سال مالی بوده است.

سلمانی همچنین وظیفه دلاکی مردم را نیز برعهده داشته و هنگام حمام رفتن شستن کمر و کیسه کشیدن بدن آنها را نیز انجام داده که اینکار نیز با ایجاد علامت بر روی چوکنه فرد همراه بوده و در موقع برداشت محصول تسویه حساب می شده است. البته کیسه کشیدن مربوط به اعیان و خوانین زورگو و ستمگر بوده و افراد عادی خودشان خود را می شسته اند.

قصاب، دلاک و هرکس دیگری که در ازادی فروش جنس و یا ارائه خدمات از این شیوه اقتصادی ( چوکنه ) استفاده می نموده به هنگام خرید محصول یا ارایه ی خدمات، همزمان با ایجاد علامت ویژه بر روی چوکنه ی خودش، بر روی چوکنه ای هم که نزد خریدار بود همان علامت را ایجاد می کرد و  در روز حساب و کتاب، هر دو چو کنه را با هم مقابله می کردند بدین صورت امکان اشتباه و اختلاف در حساب پدید نمی آمد.

چوکنه شِت

در سیوند شغل اصلی برخی دامداری بوده و بقیه مردم نیز که کشاورزی و یا پیشه دیگر داشته اند چند گوسفند نیز نگهداری می کرده اند که چرانیدن گوسفندان برعهده چوپان بوده است چون تعداد گوسفندان هر خانواده کم بوده و شیر روزانه آنها جهت دوغ،کره، پنیر و سایر فرآورده ای دامی مقرون بصرفه ( به سیوندی کیریچ مندی / kirič mandi ) نبوده است از همین رو هر چند خانواده شیرهای دوشیده شده خود را روی هم ریخته و به نوبت به یک خانواده می داده اند. هر خانواده هر چند روزی یکبار همه شیرهای شرکا را تصاحب کرده تا به میزان تولید فراورده لبنی مورد نظر برسد.

چوکنه شِت / čukene šet  یا به فارسی چوب خط شیر برخلاف چوکنه های خریدار و فروشنده یکی (یک عدد) بوده و جنس آن نیز از درخت تاک ( به سیوندی رز / rez ) بوده  و علامتی بر روی آن ایجاد نمی شده است.

در واقع چوکنه شِت معیاری برای اندازه گیری مایعات (شیر) بوده نه خرید و فروش که به همین دلیل نمی توان نام چوب خط را در ترجمه بر روی آن نهاد چرا که کاربرد آن با کاربرد چوب خط کاملا متفاوت می باشد.

 این نوع چوکنه بوسیله بندها یا جوانه های ( به سیوندی پُک / pok ) چوب میزان شیر تعیین می گردد بدین گونه که چوکنه شت را درون ظرف نهاده (ظرف نیز باید ثابت باشد و عوض نشود) و بر اساس ارتفاع شیر بوسیله جوانه های روی چوب رز مقدار آن و سهم هر شریک مشخص می شود.

برگرفته از کتاب تاریخ و فرهنگ سیوند ( در دست نگارش)



تاريخ : یکشنبه شانزدهم آذر 1393 | 13:1 | نویسنده : مجتبی خرم سیوندی |

ابوالمحدی در قسمت شمالی رشته کوههای شرقی سیوند واقع شده است انتساب کوه بدین نام بدلیل تعلق زمینهای زیرکوه و آب چشمه کوه به شهریار ابوالمحمد ابن آقا محمود سیوندی در زمان صفویه می باشد. ابوالمحمد یا به زبان مردمان سیوند ابولمحد در زمان صفویه شهریاری و مهتری سیوند را بر عهده داشت که شش سال پیش از انقراض صفویه و حمله محمود افغان فوت نمود. آب چشمه و زمینهای پیرامون وی متعلق به فرزندان وی بود که در زمان نادرشاه مورد غضب وی واقع شده و از سیوند به سمت خوزستان کوچ داده شدند و در شهر دزفول در مکانی که امروزه با نام گذر سیوند شناخته می شود ساکن شدند.

ابوالمحدی هم از نظر پوشش گیاهی، هم از نظر منابع آبی هم از لحاظ باستانی و آثار تاریخی و هم از نظر پوشش جانوری از موقعیت ویژه ای برخوردار می باشد.

وجود چشمه سار ابوالمحدی در دامنه آن که بهمراه لیرک یکی از دو چشمه پرآب سیوند بوده و زمینهای وسیعی را در پیرامونش آبیاری می نماید.پوشش گیاهی غنی و انبوه که سایه گیر بودن کوه و در نتیجه نگه داشت بیشتر آب موجب رشد بهتر آن گردیده است.وجود آب زیاد در کوه و تالابهای زیبا پیرامون آن تنوع جانوری خاصی به کوه داده که انواع جانداران از ماهی ها گرفته تا انواع خزندگان ، پرندگان ، پستانداران همچنین انواع بی مهره گان را در برمی گیرد.همچنین وجود چندین غار با آثاری از دوران ماقبل تاریخ و از همه مهمتر میترائیوم چهل پله سیوند در این کوه که یکی از مهمترین و ارزشمندترین نیایشگاههای مهرپرستی ایران بزرگ است. همه نشان جایگاه ممتاز کوه ابوالمحدی دارد.

ابوالمحدی از سمت شمال به زمینهای کشاورزی و رودخانه سیوند، از سمت شرق به کوه سِم سِم ، از غرب به کوه ویَک ، و از جنوب به ارتفاعات پیازی محدود می گرددکه آبراه (شیب) آن نیز از جنوب به شمال می باشد.

در زمان قاجار یکی از دو ساخلوهای (پادگان) سیوند در دامنه این کوه بود که در خرداد 1297 ه. ش پس از اعلام جنگ سید عبدالحسین لاری با انگلیس این ساخلو بدست مردم سیوند با همکاری عشایر منطقه خلع سلاح و سازه های آن تخریب گردید

ادامه دارد....



تاريخ : یکشنبه نهم آذر 1393 | 7:54 | نویسنده : مجتبی خرم سیوندی |


تاريخ : پنجشنبه بیست و دوم آبان 1393 | 20:51 | نویسنده : مجتبی خرم سیوندی |
عکسی از یک عقدنامه قدیمی متعلق به حدود 150 سال پیش
ازدواج محمدقاسم ابن مرحوم حاجی محمد سیوندی و ماه بگم بنت مرحوم اسماعیل سیوندی
با تشکر از آقای بهرام روستاپور که این عقدنامه را در اختیار ما نهادند
عکس: ‏عکسی از یک عقدنامه قدیمی متعلق به حدود  150 سال پیش
ازدواج محمدقاسم ابن مرحوم حاجی محمد سیوندی و ماه بگم بنت مرحوم اسماعیل سیوندی
(محمدقاسم پدر پدر مرحوم حاج حبیب مهمان نواز بوده است)
با تشکر از آقای بهرام روستاپور که این عقدنامه را در اختیار ما نهادند‏
 


تاريخ : چهارشنبه هجدهم تیر 1393 | 16:34 | نویسنده : مجتبی خرم سیوندی |
تنگ فشک سیوند در كنار جاده آسفالته سيوند بين تخت جمشيد و پاسارگاد قرار دارد.تخته سنگ بزرگي به ابعاد 3*4 متر و بلندي 80 سانتيمتر در تنگ خشك قرار دارد كه نبشته هايي به خط پهلوي كتابي و سطرهاي عمودي در سه طرف آن كنده شده است.هر سه نبشته آسيب ديده اند و تقريبا ناخوانا هستند. در حدود بيست متري سنگ نبشته دار در شيب رو به بالاي كوه حوض سنگي آسيب ديده اي به بزرگي 100*150 و عمق 50 سانتيمتر با تراشي خشن وجود دارد كه احتمالا يك گور بوده است.نبشته سوم متاسفانه قابل خواندن نيست. نبشته هاي اول و دوم مربوط به بخشيده شدن منطقه اي پر باغ از سوي كسي به نام فرخ پسر نرمان است

  1.  

:ترجمه نبشته اول تنگ فشک سیوند 

  1. فرخ بود نريمان فرمان
  2. داد كه از اين
  3. قنات و باغ و بوستان و خانه
  4. فراز به دهيد و بوي
  5. گل......
  6. كه ..... به كسي
  7. از......
  8. كردن،اگر مرد
  9. ....سال3.......
  10. ............
  11. ماه سپندارمذ .....
  12. .....خور....به......
  13. ....به ....وخانه
  14. .....باغ.......
  15. .....بود.....
  16. ........
  17. ايشان.......
  18. پسر خويش

 

    :ترجمه نبشته اول تنگ فشک سیوند

    1. اين قنات و باغ
    2. (و بوستان و رز(تاكستان
    3. و گل و درخت و خانه را
    4. فرخ بود نريمان
    5. به افزودگي ، كه از
    6. دارايي خويش بود
    7. فرمود دادن



  • تاريخ : سه شنبه بیست و ششم فروردین 1393 | 8:9 | نویسنده : مجتبی خرم سیوندی |
    تاريخ : چهارشنبه بیست و هفتم آذر 1392 | 19:52 | نویسنده : مجتبی خرم سیوندی |

    گفتگوی مجتبی خرم با  رادیو فرهنگ (از واژه تا صدا ) در مورد زبان سیوندی را از  اینجا دانلود کنید




    تاريخ : جمعه بیست و دوم آذر 1392 | 13:12 | نویسنده : مجتبی خرم سیوندی |






    آیا نابودی چنین طبیعتی خیانت نیست؟






    تاريخ : چهارشنبه بیستم آذر 1392 | 13:55 | نویسنده : مجتبی خرم سیوندی |

    واپر مرتفع ترین قله سیوند در خرداد ماه




    تاريخ : جمعه یکم آذر 1392 | 19:36 | نویسنده : مجتبی خرم سیوندی |


    در میان اوراقی که از مرحوم عباس اقبال آشتیانی به کتابخانه ی مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران رسیده است اوراقی چند از سفر نامه او به سیوند در سال1303 شمسی وجود دارد که این قسمت در زیر آمده است:



    .......و از بعد از تنگه سعادت آباد که سابقا یکی از دزد گاه های خطرناک بوده یکی دیگر از شعب نهر پلوار شروع می شود و از این به بعد جاده به واسطه نیزار های طبیعی ودرخت های جنگلی بسیار مصفاست.


    مقارن یک ساعت بعد از ظهر به سیوند چهار فرسنگی شیراز رسیدیم. این آبادی کنار نهر پلوار قرار دارد و فاصله ی آن تا تخت جمشید و استخر بیش از چهار فرسنگ نیست.


    سیوند جزء بلوک خفرک است و اهالی آن فارس و رعیت قوام الملک می باشند. آبادی بسیار قشنگ وخوش منظری است خانه های آن در دامنه ی کوه شمال شرقی وباغات آن در دشت است و رودخانه از پایین کوه جنوب غربی عبور می کند.
    الان که این سطور را می نویسم ساعت شش بعد از ظهر است. در کنار پلوار نشسته ام و یکی از باغبان ها مقداری انگور برایم آورده و بعد از شستن در نهر تاریخی پلوار آن ها را جلوی من گذاشته است.من افسوس می خورم که مقدار آن از حوصله ی بنده زیادتر است و رفیقی ندارم که در خوردن با من مصاحبت کند.


    اهالی سیوند غیر از فارسی معمولی زبان خاصی از شعب فارسی قدیم دارند هر وقت به آن تکلم می کنند بی اختیار سابقه ی تاریخی زبان فارسی به خاطرم می آید و یقین می کنم که فرس قدیم وپهلوی یعنی زبان کتیبه های میخی و پهلوی و نقش رجب و استخر که چهار پنچ فرسنگ بیش از این آبادی فاصله ندارد و نسبت به این زبان به اصطلاح اروپایی ها longue mere شمرده می شوند. چندان با یکدیگر فرق نداشته اند و این همان زبانی است که اردشیر وشاپور و داریوش و خشایارشا هم در همین نواحی به همان تکلم می کرده وکتیبه های خود را به آن نوشته اند.


    صبح ساعت شش از سیوند حرکت کردیم وبعد از عبور از پیچ وخم های چند به چاپار خانه ی (پوزه )سه فرسنگی سیوند و یازده فرسنگی شیراز رسیدیم. جاده ی سیوند به پوزه در طرف مشرق نهر پلوار است و قریب سه فرسنگ آن طرف تر جاده ی قریه(حاجی آباد)اتفاق افتاده که کتیبه ی معروف پهلوی شاپور اول در آن جاست ولی چون از جاده کنار افتاده باید به خصوص به دیدن آن رفت............



    تاريخ : یکشنبه بیست و یکم مهر 1392 | 20:23 | نویسنده : مجتبی خرم سیوندی |

    de:kââne نام  شهر قدیم سیوند پس از حمله محمود افغان به شهر پس از اسلام سیوند(سیوند خرابه) پدید آمد و تا اوایل حکومت قاجار  زیستگاه مردم سیوند بوده است  به بیان دیگر این شهر شهر مردم سیوند در زمان افشاریه ،زندیه و اوایل قاجار می باشد که  در زمان حمله محمود افغان در زمان شاه سلطان حسین صفوی شهر آباد سیوند که ویرانه های آن امروزه با نام سیوند خرابه شناخته می شود بکلی ویران گردید و مردم سیوند پس ویران شدن شهر به کوههای سیوند در مکانی در جنوب سیوند کنونی پناه آوردند و بر فراز کوه در دو طرف دره ای با شیب نچندان زیاد که از چهار طرف محصور می باشد که این حصار طبیعی از شرق بوسیله صخره ای بسیار عظیم و که بسختی امکان صعود از آن فراهم می باشد و از سه سوی دیگر کوه می باشد سکنی گزیدند دره بطوری است که بر کل منطقه احاطه کامل داشته تا بتوانند در صورت مشاهده هرگونه  تهاجمی بسرعت واکنش نشان داده و مانع یورش به شهر گردند و در موقع خطر مردم سیوند از قسمت شرقی که به صخره ای سترگ محدود می شود بالا رفته و با غلطاندن سنگ بر دشمنان بر آنها چیره می یافته اند شیب دره از شرق به غرب است که در همین امتداد  از میان دره جوی  آبی که از فراز صخره سرچشمه می گیرد  می گذرد که آب شهر را تامین می کرده است سرتاسر دره با خانه هایی کوچک پوشیده شده است و نقب ها و دالانهای زیر زمینی ،معابر و کوچه های باریک بخوبی مشخص است ابزاری نیز که در دل سنگها تراشیده اند مانند jafan نیز در سراسر شهر بوفور پیداست در پایین دره و دشت  شمالی آن چاهی عظیم وجود دارد که فاضلاب حمام  آن در آن جمع می شده و ویرانه هایی از حمام آن نیز در ورودی شمالی دره هنوز پا برجاست در میان شهر که کف دره و پایین ترین نقطه شهر  محسوب می شود شاید تنها نقطه هموار شهر را می توان یافت که ویرانه های مسجدی سنگی را می توان مشاهده کرد.

    هر چه شهر دوره اول اسلامی سیوند (سیوند خرابه) در دامنه کوه و زمینی هموار بنا شده اما شهر دوره دوم اسلامی سیوند ( de:kââne ) در مکانی ناهموار و دور از دسترس ساخته شده که این حکایت از بروز ناامنی در دوران پس از صفویه برای مردم سیوند حکایت می کند که این ناامنی شاید نه از سوی راهزنان و  یاغی های محلی بلکه از سوی حکومت ایجاد شده چنانکه مردم سیوند در دستگاه حکومت صفویه بویژه شاه عباس از جایگاه بسیار بزرگی برخوردار بوده اند و در زمان خروج افغانها  فداکاری های بسیاری انجام دادند و در به حکومت رسیدن نادر نقش مهمی ایفا نمودند از آنجا که بسیاری اطرافایان نادر در پایان عمر وی مورد غضب واقع شدند سیوندنیان نیز از این غضب در امان نبودند چرا که شمس الدین قائد سیوندی و خانواده اش در زمان نادر مورد خشم وی قرار گرفته و از سیوند به جنوب فارس کوچانیده شدند که احتمال می رود این گونه بی رحمی ها بر مردم سیوند بسیار گسترده تر از این مقدار بوده است که مردم سیوند را به چنین جایی گسیل داده است.

    در زمان فتحعلی شاه قاجار مردم سیوند از de:kââne به دامنه کوه که سیوند کنونی در آنجاست نقل مکان نموده اند که امروزه ویرانه های آن در جنوب سیوند کنونی باقی مانده است.

    اما تحقیقات تکمیلتر بر این استوار است که de:kââne دژی عظیم در زمان ساسانیان بوده که پس از صفویه پناهگاه مردم سیوند گردیده است...............

    بر گرفته از کتاب سیوند کهن شهر تمدن ماد و پارس از مدیر وبلاگ (در حال تالیف)



    تاريخ : دوشنبه پانزدهم مهر 1392 | 13:34 | نویسنده : مجتبی خرم سیوندی |
      تصاویری از باغهای انگور در سیوند

    File:سیوند11.JPG

     

    File:سیوند16.JPG

     

    File:سیوند10.JPG

     

    File:باغهای سیوند.JPG

     

    File:سیوند12.JPG

     

    File:سیوند13.JPG

     

     

    File:سیوند15.JPG

     File:سیوند14.JPG





    تاريخ : سه شنبه نوزدهم شهریور 1392 | 9:50 | نویسنده : مجتبی خرم سیوندی |

    چند عکس بسیار زیبا از سیوند جهت تبریک عید سعید فطر پیش کش به همه سیوندی زبانان File:Khoramsivandi khash (1).JPG



    File:Khoramsivandi khash (4).JPG



    File:Khoramsivandi khash (2).JPG


    File:Khoramsivandi khash (3).JPG


    File:Khoramsivandi khash (6).JPG


    File:Khoramsivandi khash (7).JPG


    File:Khoramsivandi khash (8).JPG

        File:Khoramsivandi khash (5).JPG                    

    File:Khoramsivandi khash.jpg


    لاهنلغعاتلب
    تامتنمکن
    File:Mojtaba-khoram-dekaane-sivand (7).JPG



      لبیلاب
    بلالببکمتنیسل


    تاريخ : جمعه هجدهم مرداد 1392 | 13:22 | نویسنده : مجتبی خرم سیوندی |
    .: Weblog Themes By VatanSkin :.